วิจารณ์สะเทือน ศธ.

ผลคัดเลือกผู้บริหารต้น 14 ตำแหน่ง โปร่งใสจริงหรือแค่พิธีกรรม?

การลงนามแต่งตั้งผู้บริหารระดับต้น (ซี 9) ของกระทรวงศึกษาธิการ จำนวน 14 ตำแหน่ง เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา กลายเป็นประเด็นร้อนในหมู่ข้าราชการและผู้ติดตามข่าวการศึกษาอย่างกว้างขวาง

ตำแหน่งที่แต่งตั้งประกอบด้วย

ผู้ช่วยเลขาธิการสภาการศึกษา 1 ตำแหน่ง

ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 1 ตำแหน่ง

ผู้ช่วยเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2 ตำแหน่ง

รองอธิบดี สกร. 3 ตำแหน่ง

รองเลขาธิการ สช. 1 ตำแหน่ง

รองเลขาธิการ ก.ค.ศ. 2 ตำแหน่ง

รองศึกษาธิการภาค 4 ตำแหน่ง

รวมทั้งสิ้น 14 ตำแหน่ง

ประเด็นที่ถูกมอง พร้อมตั้งคำถาม

การคัดเลือกครั้งนี้ “แตกต่าง” จากทุกครั้งที่ผ่านมา เนื่องจากมีการเปิดรับสมัครบางตำแหน่งก่อนการเลือกตั้ง และเปิดเพิ่มภายหลังอีกส่วนหนึ่ง ก่อนจะนำมาสัมภาษณ์รวมพร้อมกันทั้งหมด

แม้ขั้นตอนจะดำเนินไปตามกระบวนการ 

แต่คำถามจากคนในกระทรวงและผู้สังเกตการณ์ คือ

หลักเกณฑ์การให้คะแนนมีการเปิดเผยหรือไม่

มีการประกาศผลคะแนนหรือรายละเอียดการพิจารณาหรือไม่

เหตุใดบางตำแหน่งผู้มีอาวุโสและประสบการณ์ยาวนานจึงไม่ผ่านการคัดเลือก

การข้ามลำดับอาวุโสสะท้อนแนวคิดบริหารแบบใด

หลายเสียงสะท้อนว่า แม้จะมีผู้สมัครจำนวนมากในแต่ละตำแหน่ง (บางตำแหน่งมากกว่า 30 คน) ซึ่งล้วนมีคุณสมบัติครบถ้วนและประสบการณ์หลากหลาย แต่ผลลัพธ์กลับสร้างความผิดหวังแก่บุคลากรบางส่วน

ระบบคุณธรรม หรือดุลยพินิจเชิงนโยบาย?

คือประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมา

การแต่งตั้งครั้งนี้ยึดหลัก “ระบบคุณธรรม” และ “ธรรมาภิบาล” อย่างชัดเจนเพียงใด

การแต่งตั้งผู้ที่มีอายุราชการน้อยกว่า หรือมาจากสายงานที่แตกต่าง อาจเป็นสิทธิของฝ่ายบริหารในการเลือกบุคลากรที่สอดคล้องกับทิศทางนโยบาย แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็อาจส่งผลต่อขวัญกำลังใจของผู้ที่ทำงานสะสมประสบการณ์มายาวนาน

คำถามจึงไม่ได้อยู่ที่ “ใครได้ตำแหน่ง”

แต่อยู่ที่ “กระบวนการสร้างความเชื่อมั่นได้มากเพียงใด”

ผลกระทบต่อขวัญกำลังใจ

มองกันว่าหากกระบวนการคัดเลือกไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นในความโปร่งใสได้ อาจส่งผลกระทบต่อ

ขวัญกำลังใจของบุคลากร

ความเชื่อมั่นต่อระบบบริหารงานบุคคล

ภาพลักษณ์ของกระทรวงศึกษาธิการในระยะยาว

เพราะระบบราชการตั้งอยู่บนหลักอาวุโส ประสบการณ์ และระบบคุณธรรมควบคู่กับดุลยพินิจของฝ่ายบริหาร

ความคาดหวังต่อฝ่ายการเมือง

ภายใต้การนำของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการในปัจจุบัน สังคมคาดหวังว่าการบริหารงานบุคคลจะยึดหลักโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับระบบการศึกษาไทย

ในยุคที่การศึกษาไทยเผชิญความท้าทายรอบด้าน

ความเชื่อมั่นใน “ความยุติธรรมของระบบ” คือรากฐานสำคัญที่สุด

การแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงในแต่ละครั้ง ไม่ใช่เพียงการจัดวางตำแหน่งบุคคล แต่เป็นการกำหนดทิศทางองค์กรในระยะยาว

หากกระบวนการสามารถอธิบายได้ชัดเจน โปร่งใส เปิดเผยหลักเกณฑ์อย่างเป็นรูปธรรม เสียงวิจารณ์ย่อมลดลงโดยธรรมชาติ

แต่หากความคลุมเครือยังคงอยู่ คำถามก็จะยังคงดำรงอยู่เช่นกัน